متنبه نشدند و قدم بر صراط مستقيم ننهادند از اينجهة حق تعالى باز رشتهء كلام را بجانب دلايل توحيد كشيده ميگويد كه . أَ وَ لَمْ يَرَوْا آيا نمىبينند أَنَّا خَلَقْنا آن را كه آفريدم لَهُمْ براى منافع ايشان مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا از آنچه كه كرد دستهاى قدرت ما بىواسطهء شريكى و يارى غيرى بلكه متفرد و يگانه بوديم بآفريدن آن و اين كلام مثل كلام اهل عرفست كه كسى ميگويد كه من اين را به دست خود ساختم يعنى ديگرى در ساختن آن يارى من نداده پس بر طبق محاورهء ايشان اينجا ميفرمايد كه ما آفريديم براى ايشان به خودى خود بدون شركة غير أَنْعاماً چهارپايان را چون اسب و استر و گاو و شتر و گوسفند و غيره فَهُمْ لَها پس ايشان مر آنانرا مالِكُونَ به تصرف خود درآوردگان و ضبط نمايندگان . وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ و رام گردانيديم انعام را براى ايشان فَمِنْها رَكُوبُهُمْ پس بعضى از آن مركب ايشانست كه بدان سوارى ميكنند چون اسب و استر و شتر وَ مِنْها يَأْكُلُونَ و برخى ديگر از آن ميخورند گوشتهاى ايشان را چون گاو و گوسفند . وَ لَهُمْ فِيها و مر ايشانراست در چهارپايان مَنافِعُ سودها از پوست و پشم و موى وَ مَشارِبُ و آشاميدنيها از شير و دوغ و غير آن أَ فَلا يَشْكُرُونَ آيا پس شكر نميكنند خدايرا كه همهء انعام را آفريده و مركوب ايشان گردانيده و منافع بسيار از آن ممر بايشان رسانيد كه اگر خلق آنها را نميكرد چگونه ايشانرا ممكن ميبود آن فوايد را اخذ كردن و بعد از آن بيان جهل ايشان مىكند و ميگويد كه كفار با وجود انعام و ساير منافع بر ايشان و علم ايشان بقدرت كامله و تيقن ايشان بتفرد او سبحانه در آفريدن آن خداى را عبادت نكردند . وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ و فرا گرفتند بجز از خداى كه خالق جميع است آلِهَةً خدايانى كه بر هيچ چيز قادر نيستند لَعَلَّهُمْ باميد آنكه ايشان يُنْصَرُونَ يارى كرده شوند يعنى آن خدايان ايشان را يارى دهند و شفاعة كنند و دفع عذاب از ايشان كنند و حال آنكه بتان . لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ نميتوانند يارى دادن ايشان را زيرا كه جمادند و شعور و قدرت ندارند وَ هُمْ و آن بت پرستان لَهُمْ مر بتان را جُنْدٌ مُحْضَرُونَ سپاهىاند حاضر كرده شده يعنى شيطان ايشانرا نزد بتان حاضر ساخته بجهة عبادت آنها كردن و نزد جبائى معنى آنست كه روز قيامت بت پرستان را با بتان در دوزخ حاضر سازند چه هر حزبى از ايشان با معبود باطل در طبقهء از طبقات آتش دوزخ كه فرا خور حال ايشان باشد حاضر خواهند